Budak Pahatu Lalis

Budak Pahatu Lalis Dongeng Sasakala Sunda nu Menyentuh

Diposting pada

Detatang.Com –  Budak Pahatu Lalis mirupaken dongeng sasakala sunda anu sangat menyentuh, micu adrenalin, tur ngandung carita mistis nu mangrupaken kasaktian.

Dongeng ieu kacida endahna mun dibacakeun ka para generasi muda, amih semangat diajar budaya jeung kasenian sunda.

Urang pasti nyaho kabeh, budaya luar nu abus ka ieu nagara samakin loba. Mun hade teu masalah, nu te hadena eta nu pasti bisa ngarusak generasi. Maka ku kituna urang kabeh kudu semangat ngajarken anak incu budaya sunda, amih generasi penerus teu kahilangan jati diri.

Budak Pahatu Lalis

(Tina Utara Utari karya Ki Umbara)

Jaman baheula aya dua budak—adi lanceuk—geus teu indung teu bapa, teu
sanak teu kadang. Éstu éta barudak téh pahatu lalis. Lanceukna lalaki kira-kira
umur tujuh taun, adina awéwé kira-kira umur lima taun.

Titinggal kolotna ngan
imah réyod wungkul. Pagawéan éta barudak sapopoéna ngarala suluh ka
leuweung, mulungan pangpung atawa lanceukna naék kana tatangkalan, mitesmiteskeun
rangrang nu gararing.

Éta suluh téh dijual ka tatangga-tatanggana
atawa ka pasar. Ladangna keur waragad hirup maranéhna.
Hiji mangsa ngarala suluhna di tegalan eurih. Di dinya réa tatangkalan. Eurihna
sadedeg-sadedeg.

Ku maranéhna katénjo aya tangkal loa nu buahna raruhruy
pikabitaeun. Nu lalaki naék kana tangkal loa, ngalaan buahna nu arasak, diasupasupkeun
kana koja bawana. Adina ngadagoan di handap, nyanghunjar lambar
dina tumpukan eurih hirup.

Budak Pahatu Lalis Ku Oray

Teu lila budak awéwé téh ngawih kieu:
Kang tulungan, Kang tulungan,
aya nu gagarayaman,
kana suku jeung ngégélan!

Ceuk lanceukna ti luhur bari jongjon ngalaan buah loa:
Usap baé Nyai, meureun sierum!

Teu lila budak awéwé téh ngawih deui:
Kang tulungan, Kang tulungan,
aya nu gagarayaman,
kana suku jeung ngégélan!

Cék lanceukna ti luhur tangkal loa, naékna beuki luhur:
Usap baé Nyai, meureun sireum!

Teu lila kadéngé deui budak awéwé téh ngawih deui:
Kang tulungan, Kang tulungan
aya nu gagarayaman,
kana suku jeung ngégélan!

Cek lanceukna ti luhur tangkal loa:
“Usap baé Nyai, meureun sireum!”

Budak awéwé ngawih deui, tapi soranan beuki laun, malah les pisan:
Kang tulungan, Kang tulungan,
aya nu gagarayaman, kana…

Lanceukna turun, pohara kagéteunana, lantaran adina euweuh dina tempatna.
Eurih urut diuk adina busik. Nu barusik téh ngabulungbung manjang, ku
lanceukna tuluy dipapay.

Dina tungtungna nu busik téa, katingal ku manéhna,
oray sanca sagedé gulungan kasur…nangkarak beungkang paéh, beuteungna
bungkiang. Sigana paéh kamerekaan. Keur kitu kadéngé ku éta budak lalaki,
sora manuk di luhur kiara, “Cukrih, cukrih, turih ku pucuk eurih. Cukrih,
cukrih, turih ku pucuk eurih!”

Ti dinya lanceukna téh niruk pucuk eurih nu garing, nu seukeut, tuluy beuteung
oray téh diturih. …Ana boréngkal téh adina, hirup teu sakara-kara. Regeyeng nu
lalaki manggul beungkeutan pangpung, ngiringkeun adina, baralik bari
ngadalaharan buah loa anu arasak.

Maot Hirup Deui

Dua taun ti harita…
Dina musim katiga, cai walungan tiba ngérélék. Hiji mangsa ménak-ménak ti
dayeuh ngersakeun munday di Leuwi Sipatahunan.

Dina waktuna, barudak
pahatu ogé milu tarurun ka leuwi. Mimitina mah nu lalaki nyairan beunteur
jeung hurang nu marabok, adina nu ngundangan.

Lila-lia budak lalaki téh kabitaeun ku palika nu teuleum mareunang lauk galedé. Manéhna milu teuleum.
Enya baé, manéhna ogé meunang nilem. Sumangetna beuki gedé, tuluy teuleum
ka nu jero.

Tapi aya sajamna manéhna teu mumbul-mumbul. Adina jejeritan
ménta tulung. Teu lila hiji palika mumbul bari nangkeup Si Ujang pahatu
geus…maot. Adina ceurik auk-aukan, akang-akangan.

Ku palika duaan, mayit téh dianteurkeun ka imahna, digolérkeun dina babaléan,
diruruban ku samak butut.

Cék salah saurang nu nganteurkeun, “Dikuburna mah
isukan. Ayeuna mah kapalang, kami keur munday,” tuluy maranéhna ka leuwi
deui.

Budak awéwé ingeteun kana omongan indungan basa rék maot. Kieu, “Ieu
jimat ti karuhun, simpen sugan aya maunatna.” Nu disebut jimat téh mangrupa
hihid.

Ku budak awéwé harita dicokot, tuluy dipaké ngageberan mayit
lanceukna bari ngawih, kieu:

Geber-geber hihid aing,
hihid aing kabuyutan,
warisan ti nini aki,
pangusir bibit kasakit,
panawa anu cilaka.

Anéh mayit téh ngerenyed.
Ngawih kadua kali:

Geber-geber hihid aing,
hihid aing kabuyutan,
warisan ti nini aki,
pangusir bibit kasakit
panawa anu cilaka.

Mayit téh beunta, panonna gular-giler.
Ngawih katilu kali:

Geber-geber hihid aing,
hihid aing kabuyutan,
warisan ti nini aki,
pangusir bibit kasakit
panawa anu cilaka.

Juringkang lanceukna hudang, waluya teu sakara-kara.

Ngobatan Putra Raja

Kacaritakeun raja di éta nagara kagungan putra hiji-hijina pameget, nunggal.
Éta putra ku ibu ramana pohara didama-damana. Keur kasép jeung calakan téh,
handap asor jeung hadé basa deuih.

Hiji mangsa éta kakasih ibu ramana téh teu damang wales. Dukun lepus dikelun, paraji sakti dikerid; tapi saurang ogé boh jampéna boh ubarna taya nu mental.

Nu teu damang dengdeng baé, malah wuwuh répot. Cindekna, dukun lepus ilang lepusna; paraji sakti leungit saktina.

Nu nyoba ngalandongan munggah ka ngantay. Tapi teu aya nu hasil. Kangjeng
Raja jeung praméswari siang wengi teu tebih ti pajuaran nu teu damang.
Pamaréntahan mah kumaha Patih baé.

Di imah barudak pahatu. Nu lalaki ka adina nyaritakeun putra Raja nu teu
damang wales, teu aya nu bisa ngalandongan,

“Kumaha upami Nyai nyobaan
ngageberan ku hihid jimat?”
“Asal diidinan asup ka karaton,” témbalna.

Lanceukna ngadeuheus ka Juragan Patih, neda widi yén adina badé nyobi
ngalandongan nu teu damang.

“Saha baé boh kolot boh ngora, boh lalaki boh awéwé, meunang nyobaan.
Ngantay baé!”

Isukna dianteur ku lanceukna, Si Nyai milu ngantay ngalandongan. Gancangna
bagéan Si Nyai asup. Kusiwel tina jero bajuna, Si Nyai ngaluarkeun hihid
jimatna, tuluy ngageberan nu teu damang bari ngawih:

Geber-geber hihid aing,
hihid aing kabuyutan,
warisan ti nini aki,
pangusir bibit kasakit,
panawa anu cilaka.

Nu teu damang, anu tadina peureum baé téh bray beunta.
Ngawih kadua kali:

Geber-geber hihid aing,
hihid aing kabuyutan,
SundaBlog – blog basa Sunda sagala aya | 22 Dongeng & Sasakala Sunda 7
warisanti nini aki,
pangusir bibit kasakit,
panawa anu cilaka.

Nu teu damang socana gular-giler, rurat-rérét ka ibu ramana, nyéh imut.
Ngawih katilu kalina:

Geber-geber hihid aing,
hihid aing kabuyutan,
warisan ti nini aki,
pangusir bibit kasakit, panawa anu cilaka.
Juringkang nu teu damang téh gugah.

Sang Raja ngarangkul putrana. Ari
praméswari ngarangkul Si Nyai, digaléntor diciuman. Boh Sang Raja boh
Praméswari rarambay socana. Cisoca kabingah.

Ti harita Si Nyai teu meunang balik deui, kudu tetep di karaton, diasih pisan ku
Praméswari jeung ku Sang Raja. Beuki lila beuki geulis, beuki apal tata-titi
kaménakan.

Barang Pangéran jeung Si Nyai pada sawawa, tuluy ku Sang Raja ditikahkeun.
Péstana ramé pisan. Lanceuk Si Nyai diangkat jadi mantri.

Budak Pahatu Lalis Video

Simak dongeng budak pahatu lalis na video, mangga klik link ieu https://youtu.be/lt2q9P6alyM.

Tinggalkan Balasan

Alamat email Anda tidak akan dipublikasikan. Ruas yang wajib ditandai *